Yutma Bozuklukları

0
1675

Yutma oral evre, farengeral evre ve özofageal evre olmak üzere üç aşamada gerçekleşen fizyolojik bir olaydır. Oral evre yutma eyleminin hazırlık evresidir. Besinler ağız yoluyla alınarak çiğnenip tükürükle bolus haline getirilir. Oral hazırlık istemli evredir ve dilin kontrolünde gelişir. Farengeral evrede ise bolus haline gelen besinler peristaltik kareketlerle özofagusa iletilir. Yutkunma işlemi yapılırken sonulun belirli bir süre inhibe edilir. Sağlıklı yutma işlemi bu şekilde gerçekleşirken yutma problemlerinde işleyiş aynı sırayla ilerleyememektedir. Temel olarak yutma problemleri ikiye ayrılmaktadır. Birincisi mekanik disfaji olarak adlandırılan luminal daralmalar nedeniyle oluşan yutma bozukluklarıdır. İkincisi ise nöromüsküler disfaji olarak bilinen peristaltik kasılmaların deforme olduğu bozulmuş refleks oluşumlarıdır.

Mekanik disfaji begin tümörlerinden kaynaklanabilmektedir. Büyük lokmalar yenilmesi, yabancı cisim kaçması, faranjit hastalıkları oluşumu, malign tümörlerin varlığı ya da servikal spondilopati gibi sebeplerden de meydana gelebilmektedir. Nöromüsküler disfaji sebepleri ise sırasıyla tükürük eksikliği , dil paralizisi, tetanoz, bulber paralizi, yutma merkezi lezyonları, myastenia gravis ve kriptofarigeal akalazya gibi sebeplerden kaynaklanabilmektedir.  Yutma problemleri çeşitli sebeplerden meydana gelebilmektedir.

Yutma Bozukluğu Belirtileri

  • Yemek yeme süresinde meydana gelen uzamalar
  • Yemek yeme esnasında tıkanmalar ya da çabuk doyma
  • Yemek yerken meydana gelen nefes darlıkları ve yorulmalar
  • Lokma yutmalarında birden fazla yutkunmalar yaşanması
  • Lokmaların ağızda gereğinden fazla tutulması
  • Göğüs ağrıları meydana gelmesi
  • Yemek yeme esnasında sıklıkla öksürme nöbetleri yaşama

Yutma Bozukluklarının Rehabilite Öncesi Değerlendirilmesi

  • Su içme testleri uygulanır
  • İndirekt laringoskopi istenir
  • Fiziki muayene yapılır
  • Servikal oskültasyon istenir
  • Bilgisayarlı tomografi görüntüsü istenir
  • Gerkliyse mrg görüntüleri istenir
  • Mavi boya testi uygulanır
  • Manometri ve usg incelemeleri yapılır

Yutma Bozukluğu Tedbirleri

  • Tedavi uygulamasındaki temel amaç yutma güvenliğinin sağlanmasıdır
  • Yutma fizyolojisi geliştirilerek hastanın rahat beslenmesi sağlanır
  • Tedavi esnasında besinlerin kıvamında değişiklikler yapılır
  • Lokma miktarları ayarlamaları yapılır
  • Katı sıvı besin dönüşümleri gerçekleştirilir
  • Baş öne eğilerek yutkunma işlimi sağlanır
  • Yutkunma zorluğu yaşandığında sağ rotasyon uygulanır
  • Vokal kord adduksiyonu arttırılarak rahatlama sağlanır
  • Üst özofagial sfinkter açılması arttırılır

Yutma Problemi Rehabilitasyonu ve Tedavisi

  • Ağız hareketleri, yüz hareketleri ve motor fonksiyonları güçlendirilir
  • Dil, dudak, yumuşak yanak ve çene egzersizleri uygulanır
  • Supraglottik yutma egzersizleri uygulanmaya başlanır
  • Hastaya mendelseon manevrası yaptırılır
  • Hastaya duyusal uyarmalar uygulanır(tatlı, ekşi ve acı rotasyonları)

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here