Tortikollis ve Tedavisi

0
4832

Tortikolis eğri boyun anlamına gelir.Tortikollis boynun her iki yanında yer alan SKM kasının kısalması veya hasarı sonucu oluşan hastalıktır.

SKM kası göğüs kemiği anlamına gelen Sternum, Köprücük kemiği anlamına gelen klavikula ve kulağın arkasında yer alan mastoid adlı kemiklere tutunur.

                                                                         resim:SKM kası

Boynun her iki tarafında bulunan bu kas başı kendi tarafına doğru sağa veya sola doğru eğer, zıt tarafa doğru çevirir.Bu yüzdendir ki bu kas boynun bir tarafında kısaldığında baş o yana doğru eğilir,yüz ve çene ise zıt tarafa dönük olacak şekilde çevrilir.     Sağ SKM kısalığına bağlı baş sağa eğik yüz ise sola dönük .                                                                           

TORTİKOLLİS TİPLERİ
Edinsel Tortikollis
Farklı hastalık süreçlerinden kaynaklanan herhangi bir hasar veya enflamasyon sonucu ortaya çıkan tortikollis tipidir.Kas ve yumuşak doku travmaları, görme ve işitme bozuklukları,nörolojik hastalıklara ikincil olarak gelişir .Spazmodik veya kalıcı olabilir.Her Yaşta görülebilir.
Spazmodik Tortikollis                                                                                                        Boyun kaslarında oluşan spazmları bağlı boyun tutulması şeklindeki tortikollis tipidir.Spazm boyun kaslarının kasılmasına neden olur.Boyun kaslarının istemsiz kasılmaları anormal hareketlere,baş ve boynun garip duruşlarına yol açar. Sıklıkla 31-50 yaşları arasında başlar. Bazen tedavi yapılmadan ortadan kaybolur ancak tekrarlama riski vardır.

Konjenital Musküler Tortikollis
Konjenital muskuler tortikollis bebeklerde tortikollisin en çok karşılaşılan tipidir.Doğumda veya doğumdan 2 ay sonra fark edilir.Doğumsal müsküler tortikollisin kesin nedeni hala tartışmalı bir konudur;ancak bazı faktörler ileri sürülebilir .
Doğumsal tortikollis nedenleri:

  • SKM kasında doğumsal travma,zor doğumlara.makat gelişi doğumlara ve forseps kullanımına bağlı kas liflerinin yırtılması
  • Bebeğin anne karnında anormal pozisyonu bebeğin anne karnında herhangi bir travmaya maruz kalması
  • SKM kasının kan dolaşımının bozulması
  • Boyun omurlarında doğumsal anormallikler
  • Servikal hemivertebra denilen boyun omurunun yarısının olmaması
    İilk gebelik
  • İkiz doğum
  • Amniyotik sıvının az olması                                                                                              Konjenital musküler tortikollis üç gruba ayrılır.(Macdonald Sınıflamasına göre)

Birinci grup
SKM tümörü veya fibromatozis kolli olarak adlandırılır.kasın içinde palpe edilebilen bir tümörün kitlenin olduğu tortikolis tipidir.bu tümör ağrısız sert ve hareketlidir. zamanla kitle kas iyileştikçe ortadan kaybolur ve yerini fibröz dokuya bırakır. Bu nedenle tedavi edilmezse boyun hareketlerinde kısıtlılık meydana gelir.
İkinci grup
Musküler tortikollis olarak adlandırılır. herhangi bir tümör palpe edilmez.sadece SKM kasında gerginlik saptanır.
Üçüncü grup
Postural tortikollis olarak adlandırılır.SKM kasında herhangi bir kitle veya kısalık yoktur.klinik birkaç hafta içinde gerilet.postural tortikollis ilk 5 aylık dönemde çocuğun tek taraflı pozisyonlanması veya doğum sırasında gelişen deformasyonel plagiosefali nedeniyle gelişebilir.çocuğun muayenesinde pasif boyun hareketleri normaldir.   

Tortikollisi olan çocuklarda eşlik eden bazı kas iskelet anomalileri oluşabilir. Bunlar kalça displazileri, ayakta ve ayak parmaklarında şekil bozuklukları,C1 C2 subluksasyonu gibi Tortikollisli bebekler çoğunlukla aynı pozisyonda yatmak isterler.Bu da plagiosefali(kafada düzleşme) ye yol açabilir.Yatış pozisyonuna bağlı olarak baş ve yüzde asimetriler ortaya çıkabilir.kafatasının tabanında ve yüzde kemik bozuklukları oluşabilir. Örneğin sırtüstü uyuyan çocuklarda karşı tarafta kafatasının düzleştiği görülür.Yüzüstü uyuyanlarda ise tortikollisli olan tarafta yüzün düzleştiği görülür.                                                                                                                                                                Şekil:Plagiosefali    

TEDAVİ       

Tedavinin hedefi bebeğin başının orta hat duruşunu sağlayacak doğru pozisyonlamaların ve taşımanın ,aktif ve pasif olarak kısalmış kasın gerilmesi, başın aktif olarak orta hatta gelmesini sağlayacak çalışmaların yapılmasıdır.

 

Pasif germe egzersizleri                                                                                          Tortikollis tedavisinde önerilen en yaygın yöntemdir.Pasif germe egzersizleri yapılırken dikkat edilecek en önemli husus çocuğun sırtüstü pozisyonda yatarken omuzunun sabitlenmesidir. Germe egzersizleri çocuğun omzu mutlaka sabitlenerek yapılmalıdır.Egzersizler sakin ve nazikçe yapılmalı.Egzersizler yapılırken çocuk zorlanmamalı veya yorulmamalıdır. Aile bu egzersizleri bebeğe düzenli bir şekilde periyodik olarak yaptırmalıdır.

Şekil 1 de görüldüğü gibi sol tortikollisi olan bebeğin sağ omzu sabitlenir ve diğer el bebeğin çenesini sağa doğru çevirir.                                                                                           Şekil 2 de görüldüğü gibi sol tortikollisli bebeğin sol omzu bir elle sabitlenir ve bebeğin başı sağ omuza değdirilmeye çalışılır.

Pozisyonlama   

  • Bebek uyanık olduğu zamanlarda mümkün oldukça yüzüstü pozisyonda tutulmalıdır. 
  • Çocuk hasta taraftan beslenmelidir
  • Çocuk hasta taraftan emzirilmelidir.
  • Çocuğun sırtüstü pozisyonda uyuması önlenmelidir.

  • Yüzüstü pozisyonda etkilenmiş tarafına baş dönük şekilde yatırılmalıdır.
  • Tortikollisli tarafa yatırılıyorsa baş altına bebeğin başını orta hatta tutacak ince bir yastık yerleştirilmelidir.Diğer tarafa yatırılıyorsa baş altı boş bırakılmalıdır.
  • Simetrik postür gelişimini uyarmak için yanlardan havlu ile desteklenmelidir.

  • Plagiosefali gelişimini önlemek için sağa veya sola dönüşümlü olarak yan yatırılmalıdır.
  • Çocuk oyun oynarken objeler etkilenmiş taraftan gösterilmelidir.

Taşıma                                                                                                                                Bebek yüzü dışa dönük ve başı etkilenen tarafa çevrilerek taşınmalıdır.

                                                                                     Omuzda tutulurken baş etkilenmiş tarafa çevrilmelidir.

Ortezler                                                                                                                              Çocukta plagiosefali gelişirse kafatasının şeklini düzeltmek amacıyla kullanılabilir.

Masaj                                                                                                                                Tortikollisli taraf SKM ilk 3 parmak arasına alınarak ön-arka yönde hareket ettirilir.

Kinesiotape                                                                                                                      Fizyoterapist aşırı uzamış kaslara çocuğun ihtiyacı doğrultusunda uygulama yapar.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here