Protezler

0
454

Eklemlerde şiddetli ağrılar, hareket kısıtlamaları ve hareketsizlik meydana gelmesiyle eklem protezi ameliyatı (artroplasti) tercih edilecek bir tedavi yöntemidir. Sıklıkla protez uygulaması yapılan eklemler; kalça eklemleri, diz eklemleri ve parmak eklemleridir. Bu süreçte fizyoterapistler de diğer sağlık çalışanları ile organize olmalıdır. Ekipçe hastaya yapılacak protez çeşidi bilinmeli hastaya gerekli bilgiler verilmeli, ameliyat öncesi hazırlığın ve ameliyat sonrası bakım- egzersiz planlarının yapılması sağlanmalıdır.

 Protez Girişimi Öncesi Hasta Hazırlığı

  • Hastaların preoperatif hazırlıklarının yapılması sağlanmalıdır.
  • Cerrahi girişim uygulamasının temel amacı, girişim öncesi ve sonrası uygulanması gereken egzersizler, hastanedeki istirahat süresi, girişim sonrası dönemde gerek duyulan ilaçlar, alınması gereken önlemler ve meydana gelebilecek olası komplikasyonlar hakkında haslar bilgilendirilmelidir.
  • Hastalara yeterli psikolojik desteğin verildiğinden emin olunmalı, hastaların kendini ifade edebilmelerine fırsat verilmelidir. Hemşireler ve diğer sağlık çalışanlarınca ağrı ile ilgili kapsamlı bir değerlendirmeler yapılmalı, hekimlerin istemlerinde varsa analjeziklerin zamanında uygulaması sağlanmalı ve ağrıların giderilmesi için alternatif yöntemler (dinlenme, gevşeme, ilgiyi başka yöne çekme) kullanılmalıdır.
  • Kan transfüzyonları için gerekli kan, cerrahi girişim öncesinde hazırlanmalıdır.
  • Hastaların kullandığı ilaçların, girişim için risk oluşturup oluşturmayacağı araştırılmalı, eğer girişim için risk oluşturabilecek şekildeyse ilaç kullanımının hekim gözetiminde kesilmesi önerilmelidir.
  • Hastalarda diş çürükleri, idrar yolu enfeksiyonları, ciltte enfekte yaraları veya herhangi bir enfeksiyon kaynağı bulunuyorsa bu hastalıkların tedavileri ve bakımları yapılmalıdır. Hastaların yaşam bulguları alınmalı ve dikkatlice değerlendirilmelidir.
  • Emboli risklerinin azaltılması için hekim istemine göre heparin uygulanması yapılabilir ve derin ven trombozlarının önlenmesi için antiembolik çorap önerilebilir.
  • Hastalara koltuk değnekleri ile ve yürüteçlerle nasıl yürüyecekleri, kalçalarını 90°den fazla fleksiyona getirmeden yataktan tekerlekli sandalyeye nasıl geçecekleri cerrahi girişim öncesinde fizyoterapistler, hekimler ve diğer sağlık çalışanları tarafından hastalara öğretilmelidir. Hastanın kol kaslarında zayıflıklar gözlemlendiyse kas güçlendirme egzersizleri uygulanmalıdır.
  • TKP cerrahi girişimi uygulanacak bireylerin cerrahi girişim öncesinde ve cerrahi girişim sonrasında gelişebilecek hareket kısıtlılıkları hakkında evdeki yaşamlarının kolaylaştırılması için bazı önlemlerin alınması ile ilgili bireyler ve aileler bilgilendirilmelidir.
  • Cerrahi girişim sonrasında hastalar hareket kısıtlılıkları yaşayacaklarından evde hastalara yardım edecek birilerine gereksinim duyacakları konusunda bilgi verilmelidir. Evde protezlerine zarar verilmeden oturabilmeleri için kalça yüksek seviyede kalacak şekilde oturabilecekleri yataklar, koltuklar, sandalyeler, klozetler gibi koşulların sağlanması gerektiği sağlıkçılar tarafından hastaya anlatılmalıdır.

Protez Cerrahi Girişiminden Sonrasında Uygulanacak Bakım

  • Servise alınacak hastaların bacakları, arasına konacak özel alet ya da yastık kullanılarak desteklenmelidir. Cerrahi girişim sonrasında hastaların hareketsiz kalmaları sağlanmalıdır. Çeşitli sebeplerle protezin yerinden oynaması engellenmelidir.
  • Ameliyat uygulamasından sonra gelişecek ağrıların önlenmesi için hekim istemine göre çeşitli ağrı kesiciler uygulamalıdır.
  • Cerrahi girişimlerden sonra hastaların yaşam bulguları ilk 3 saat içinde her 15 dakikada bir, sonraki zamanlarda ise 2 saatte 30 dakikada bir kontrol edilmelidir. Kontroller stabilizasyon sağlanana kadar devam etmelidir.
  • Ameliyat sonrasında ilk 2 gün içerisinde 1-2 saatte bir alt ekstremitelerde nabız, renk değişiklikleri, ağrılar, duyu ve motor refleks kontrolleri gibi periferik emboli ve alt ekstremitelerde sinirsel işlevlerin değerlendirilmesine yönelik izlem yapılması gerekmektedir.
  • İnsizyon bölgeleri lokal enfeksiyonlar açısından gözlenmeli ve takibi yapılmalıdır.
  • İnsizyon bölgesindeki sıvıların dışarıya alınması için yerleştirilecek vakum drenlerinden gelen sıvılar, renkler, miktarlar, yoğunluklar kontrol edilmelidir. Önemli değişiklikler gerçekleştiğinde bu durum kaydedilmeli ve gerektiğinde hekimlere haber verilmelidir.
  • Hastalarda pnömoni ve atelektazi gibi akciğer problemlerinin gelişmemesi için cerrahi girişim öncelerinde öğretilecek derin solunum ve öksürük egzersizlerinin yapılması sağlanmalıdır.
  • Basınç yaralarının önlenmesi için venöz dolaşım kolaylaştırılması için hastaların pozisyonları iki saatte bir değiştirilmelidir. Hastaların pozisyonları değiştirilirken protez takılan eklemler üzerine fazla yük verilmemesi sağlanmalıdır. Hasta önce sırtüstü daha sonra ise protez yapılmayan sağlam taraf üzerine yan olarak yatırılmalıdır. Yataklarının başları kalça fleksiyonunun önlenmesi için yalnızca 45° kaldırılmalıdır.
  • Venöz trombozlarının önlenmesi için varis çorapları kullanılmalıdır.
  • Basınç altında kalacak bölgelerde komplikasyonların gelişiminin önlenmesi için cilt kuru tutulmalı ve cildin temiz olmasına dikkat edilmelidir. Bölgeye masaj yapılmalı ve yatak içinde de hareket aktivitelerinin yapılması sağlanmalıdır.
  • Femur başlarının onarılmasından sonra protezlerin yerinden oynama riski meydana gelebilir. Bu nedenle cerrahi girişim sonraki birinci ya da ikinci gün hastaların dikkatli bir şekilde yataktan kaldırılması ve çok kısa bir süre yatağın yanında durmasına izin verilmelidir (Genellikle cerrahi girişimin 5. ya da 6. günü fizik tedavi uygulamalarına başlanmalıdır.

Protez Uygulanacak Hastaların Eğitimi

  • Hastaların bacak bacak üstüne atmamaları sağlanmalıdır
  • Oturur pozisyondayken dizlerinin birbirinden ayrı tutulması önerilmelidir
  • Kalça kontraktürlerinin önlenmesi için 1 saatten daha uzun süreler oturur pozisyonda kalması önlenmelidir. Alçak sandalyelere oturulmaması gerektiği ve alçak tuvaletlerin kullanmaması gerektiği hastalara söylenmelidir.
  • Ayakkabıların ve çorapların giyilmesinde kalçalar fleksiyon pozisyonuna getirmemelidir.
  • Varis çorapları ayaklardaki ve bacaklardaki şişlikler geçinceye kadar giyilmelidir.
  • Gün içinde mutlaka 2 defa 30 dakika süreyle yüzükoyun uzanılmalıdır.
  • Addüksiyonun önlenmesi için sırtüstü uzanıldığında dizlerin arasına yastık konulmalı ve egzersizlerin düzenli yapılması sağlanmalıdır.
  • Aşırı eğilmeler, ağır kaldırmalar ve atlama hareketlerinin yapılmaması, merdivenler çıkarken dikkatli olması ve araba kullanmamana dikkat edilmelidir.
  • Koltuk değnekleri ya da yürüteç kullanılıyorsa hekimlerin belirttiği süre boyunca kullanması gerekmektedir. Bastonlar ameliyat olan bacağın karşı tarafındaki eli ile tutması gibi konularda hastalara eğitim verilmelidir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here