Omurilik Felci

0
1302

Omurilik felci, omuriliğin işlevinin kaybedilmesiyle meydana gelmektedir. Omurilik işlevinin kaybedilmesi ise hastalıklara ya da travmalara bağlı omuriliğin baskıya uğramasıyla gerçekleşmektedir. Uğranılan bu baskı sonucu deformasyona uğrayan bölgeler iletişim görevini yerine getiremez hale gelmektedir. Diğer bir deyişle, organlar ile beyin arasındaki irtibat, hasar gören bölgelerde ve aşağısında kaybedilmektedir.

Omurilik Felcinin Nedenleri

1) Hastalıklar
Omuriliğin iç kısımlarında, çevre bölgelerinde ve omurga kısımlarında gelişecek bir hastalığın, omuriliği sıkıştırması, baskıya uğratması ya da zedelemesiyle omurilik felci meydana gelebilir. Bu hastalık grupları 3 alt başlık altında toplanabilir.

  • Tümör (Ur) :Omurga ve omurilik bölgelerinde meydana gelen tümörlerin omuriliğe baskı yapması omurilik felcine neden olabilir.
  • Enfeksiyonlar: Omurga veremi (pott), menenjit vb enfeksiyon oluşumlu hastalıklar omuriliği deforme edeceğinden omurilik felcinin oluşmasına neden olur.
  • Yumuşak Doku Hastalıkları:İleri derecede omurgada meydana gelen fıtıklar, omurgayı saran/ çevreleyen dokularda (Ligamanlar) oluşan deformasyonlar vb, yumuşak dokularda gelişecek hastalıklar da omurilik felcine neden olabilir.

2) Travmalar

  • Meydana gelen/ maruz kalınan trafik kazaları
  • Yüksek bir merkezden düşmelerin yaşanması
  • Spor aktivitelerinde meydana gelen yaralanmalar (Sığ sulara balıklama atlama vb.)
  • Ateşli silahlarla yaralanmaların yaşanması
  • İş kazalarına maruz kalınması
  • Meydana gelen doğal afetlerde zarar görme

Omurilik Zedelenmelerinin Seviyeleri

Tetraplegia:  Omuriliğin boyun bölgesinde meydana gelen zedelenme ile bireylerin kol hareketlerinin, gövde hislerinin ve bacak hareketlerinin kaybedilmesidir. Bireyler nefes almada ve öksürmede güçlük çekerler. Kişiler yüz bölgesini, boynu, omuzları, elleri ve kolları hissedebilirken gövdesini ve bacak bölgelerini hissedemez.

Parapleji: Parapleji, genel itibariyle boyun bölgesinden aşağıdaki kısımlarda meydana gelen zedelenmelere/ deformasyonlara bağlı olarak gerçekleşmekte olan felç türüdür. Paraplejide temel olarak bacaklar oynatılamaz. Hasarın seviyesine göre hastalığın seviyesi iki kategoride ele alınır.

  • High Paraplegia: Sırt bölgesinin üst kısımlarında meydana gelen omurilik zedelenmesidir. Gövde hareketlerinin kısmileşmesine/ sınırlanmasına, bacakların hareketinin ise tamamen kaybedilmesine neden olur. Bireyler, belden yukarıda kalan gövdesini hissedebilirken karın bölgesini ve bacaklarını hissedemez.
  • Low Paraplegia: Sırtın alt bölgesinde meydana gelen omurilik deformasyonu bacak hareketinin tamamen ya da kısmen kaybına neden olmaktadır. Omurilik zedelenmeleri hangi seviyede olursa olsun, kişi bağırsaklarının ve idrar torbasının kontrolünde güçlükler yaşar.

Omurilik Zedelenmesinin Dereceleri

Omurilik zedelenmesi yaşayan bireyler oturabilme ve hareket edebilme yetilerine/ kabiliyetlerine/ özelliklerine göre 6 ayrı derecede sınıflandırılmaktadır. Bu dereceler deformasyonun seviyesine, diğer hastalıklara ya da hasarlara, yaşa, cinsiyete, fiziksel yapıya, motivasyona ve çevreye bağlıdır. Aynı zamanda bireylerin omurilik felcini kabullenip hayatını bu şekilde geçireceğini ve isterse yaşam standartlarını yükseltebileceği düşüncesine sahip olmalıdır. Bireylerin ailelerinin, arkadaşlarının çevresinin ve sağlık görevlilerinin de cesaretlendirici ve destekleyici olmaları bu dönemde hastalar için oldukça önemlidir.  (1-  5 ve arasındaki dereceler/ seviyeler “tetraplegia” nın farklı sınıflarıdır).

  1. Derece
    • Bireyler diğer bireylerin desteği olmaksızın tek başına oturamaz.
    • Her hareket için dışarıdan birilerinin desteğine ihtiyaç duyulmaktadır.
  2.  Derece
    • Dirsekler dik tutarak kollar ve eller yardımıyla birey tek başına oturmayı başarabilir.
    • Bireyler kollarını kaldırabilecek durumda değildir
    • Bireylerin yanında her zaman bir yardımcı bulunması gerekmektedir.
  3. Derece
    • Bireyler bu evrede yalnızca tek kolunu omuz seviyesine kadar kaldırabilmektedir. Diğer kolun işlevi tam değildir yalnız destek alınabilir.
    • Bu aşamada bireylerin yanında her zaman bir yardımcı bulunması gerekmektedir.
  4. Derece
  • Bireyle bir kolunu omuz hizasından üste kaldırabilir ve kolunu bükebilir.
  • Bu sırada diğer kol ile yalnızca tutunarak destek alınabilir.
  • Kol desteği olmaksızın bireyler tek başına oturabilmektedir.

5. Derece

• Bireyler bu seviyedeyken hiçbir yerden destek almaksızın oturabilir.
• İki kol da aynı anda her yöne hareket ettirilebilir.
• Başlangıç aşamasında bu pozisyonda bir şeyler yapmak için yardımcı desteği ihtiyacı olabilir.

6. Derece
• Bireyler hiç destek almadan oturabilmektedir.
• Kollar ile top atılabilir ve top tutulabilir.
• Bu aşamada bireylerin yardımcıya ihtiyacı yoktur.

Omurilik Zendelenmesi Sonucu İyileşme İhtimali

Omurilik zedelenmeleri yaşandıktan sonra tekrar tedavi uygulanmaz ve tekrar büyüme gerçekleşmez. Eğer omurilik “omurga şoku”nu atlatabilecek durumdaysa ya da atlatabilirse bazı iyileşmeler gerçekleşebilir. Omurga şoku/ şokları her omurilik deformasyonundan hemen sonra meydana gelir, omuriliğin çalışmasını durur ve kişi hareket edemez duruma gelir. Omurga şokları bir kaç saat ile  6 haftaya kadar sürebilmektedir. Bu süreçte omuriliğin ne kadar zedelendiğinin saptamasının yapılması oldukça güçtür.  Eğer omurilikte şişmeler, kanamalar, çürümeler durur ve biterse bazı iyileşmeler meydana gelebilir. İyileşmeler genelde omurilik zedelenmelerinin ilk 6 ayında meydana gelmektedir.  Omurilik tamamen zedelenme yaşadıysa, kişi zedelenme tarihinden 2 yıl sonrası döneme kadar iyileşme belirtileri gösterebilirken bu süre sonrasında aradan ne kadar çok zaman geçerse, hastanın iyileşme ihtimali o derece azalır. Eğer omurilik bir hastalıktan ve ya tümörden dolayı zedelenme yaşamışsa hastaların tamamen iyileşmesi gerçekleşebilir. İyileşme süreci bireyden bireye ve hastalığın derecesinden derecesine farklılık gösterdiğinden yinede kesin bir şeyler söylenemeyebilir. Bu konuda en doğru bilgiyi hekimler ve fizyoterapistler verebilir. Birey iyileşme sürecinde fizik tedavive rehabilitasyonlara ne kadar iyi cevap verirse ya da rehabilitasyonu ne kadar çabuk kabul ederse iyileşme imkanı o derece artabilir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here