GELİŞİM GERİLİĞİ

0
1651

Bu yazımızda bebeklerin gelişim basamaklarından, gelişim geriliği oluşturabilecek faktörlerden ve  hangi durumlarda uzman kişilere danışma ihtiyacı hissetmemiz gerektiğinden bahsedeceğiz…

Her çocuk özeldir. Yaşıtı bir başka çocukla kıyaslandığı zaman farklılıklar görülebilir, önemli olan standart kabul edilen aralıktan ne derece uzaklaştığıdır. Kimi çocuk yaşını yürüyerek karşılarken kimisi ise yaşından hemen sonra yürüyebilir. ‘Benim çocuğum neden yürümüyor, yoksa gelişim geriliği mi mevcut ?’ sorusunu ne zaman sorup endişelenmemiz gerektiğini merak ediyorsanız okumaya devam edin…

Çocukların gelişim gösterdiği ve değerlendirilmesi gereken 5 temel alan mevcuttur:

  1. Kognitif Beceriler: Düşünme, öğrenme ve problem çözme becerisidir.
  2. Sosyal ve Emosyonel Beceriler: Diğer insanlarla iletişim kurma becerilerdir.
  3. Dil ve Konuşma Becerileri: Dili kullanma ve anlama becerisidir.
  4. Kaba ve İnce Motor Beceriler: Büyük ve küçük kas gruplarını kullanma becerileridir.
  5. Günlük Aktivite Becerileri: Günlük görevleri yerine getirebilme becerisidir.

Gelişimsel gerilik sadece bir alanda olduğu gibi birden fazla alanda da görülebilir. Her alanın değerlendirilmesi için alana özgü uluslar arası geçerliliğe sahip değerlendirme testleri ve yöntemleri mevcuttur.

RİSK ETMENLERİ NELERDİR ?

  • Anne yaşının 16 dan az, 40 dan fazla olması,
  • Hamilelikte ilaç, alkol, sigara kullanımı,
  • Annenin duygusal ve fiziksel stres durumları
  • Genetik hastalıklar
  • Önceki gebelikte yaşanan sorunlar (Fetal ölüm, yenidoğan ölümü)
  • Prematürite intrauterin büyüme geriliği
  • Çoğul gebelik, Preeklampsi
  • Yetersiz doğum öncesi (prenatal) bakım
  • Gebelik sürecinde vajinal kanama
  • Prematüre doğum (37 haftadan önce doğum)
  • Postmatüre (42 haftadan sonra doğum)
  • Kordon dolanmasına bağlı oksijensiz kalma
  • Apgar skorunun birinci dakikada 4 den küçük olması
  • Doğum kilosunun 2500 gram dan az, 4000 gramdan çok olması

KİMLER  RİSK ALTINDA ?

Riskli bebek olarak tanımlanan çocuklar gelişim geriliği alanında oldukça fazla yer alırlar. Doğum öncesi, doğum sırası ya da doğum sonrası yaşanan bazı sorunlardan dolayı bebekte bir ya da birkaç gelişim alanında gerilik olma riskini ortaya çıkar ve bebek riskli grupta takip edilir. Bu durum bir hastalık değil, yaşanan bir problem sebebiyle görülen bir sonuçtur. Örneğin, düşük doğum ağırlığı ile doğan prematüre bebekler riskli grubun çoğunluğunu oluşturur veya doğum sırasında oksijensiz kalan bir bebekte gelişim geriliği oluşma riski vardır. Gerekli değerlendirmeler yapıldıktan sonra en iyi sonuçların alınması için erken müdahale şarttır ve kişi uzman kişilere yönlendirilmeli, bir fizyoterapist eşliğinde fizyoterapi desteği almaya başlamalıdır.

Her vaka doğumdan hemen sonra fark edilmeyebilir veya doğum sonrası bir sebepten ötürü gelişim durabilir. Bu durumda ailelerin ve bebeğin çevresindeki insanların bilinçli olması, çocuğu gözlemlemesi gerekir. Her çocuk özeldir dedik, peki gelişimi neye göre kıyaslayacağız bundan bahsedelim:

0-4 hafta dikkat edilmesi gerekenler:

  • Yenidoğan bebekte fizyolojik hipertoni mevcuttur.
  • Bu döneme ait refleksler mevcuttur. İntrauterin hayatta başlayan bu refleksler çocuğun motor gelişimi için doğumdan sonraki ilk 1-2 ay içinde kaybolmalıdır. Bunların uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerekir.

1-3 ay arası dikkat edilmesi gerekenler:

  • Bebeğin bu dönemde baş tutuşu gelişmiş olmalıdır. Ayrıca sırtüstü yatırıldığında baş orta hatta olmalıdır, herhangi bir yöne meyilli olmamasına dikkat edilmelidir.
  • Bu dönemde ağlama dışı sesler çıkmaya başlar ve karşılıklı konuşmalara gülerek ve ses çıkararak tepkiler verir. Başı döndürerek  obje takibi başlar

3-6 ay arası dikkat edilmesi gerekenler:

  • Bebeğin dönme aktivitelerini yapıyor olması gerekir.
  • Eline verilen nesneyi ağzına götürerek oral dönemi başlatmalıdır
  • Bu dönemin sonlarına doğru destekli olarak oturabilir.

6-9 ay arası dikkat edilmesi gerekenler:

  • Desteksiz oturur.
  • Cisimleri bir elinden diğerine transfer edebilir.
  • De-de ba-ba gibi heceleri söylemeye başlar.

9-12 ay dikkat edilmesi gerekenler:

  • Yatar durumdan oturmaya geçebilir.
  • Tutanarak ayağı kalkabilir.
  • Bağımsız ayakta durabilir.

Tüm çocuklar bu basamaklandırmaya birebir uymalıdır diye bir kural yoktur. Tamemen genel fikir amaçlı yazılmıştır ve daha da detaylandırılabilir. Önemli olan şey;

  • Bebeğin sağ ve sol ekstremite kullanımı arasında fark varsa
  • 4 aylık bir bebek hala başını tutamıyorsa
  • 6 aylık bebek hala dönme aktivitesi yapmıyorsa
  • 9 aylık bebek desteksiz oturamıyorsa
  • 12 aylık bebek ayağa kalmıyorsa
  • 18 aylık bebek hala yürümüyorsa

en yakın zamanda bir çocuk nöroloğuna danışılması gerekir.

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here